Op 31 oktober kwam er een einde aan mijn contract bij CRADIF. Eind juni kreeg CRADIF reeds te horen dat de samenwerking met Broederlijk Delen werd stopgezet, wegens een negatieve audit, maar dat ikzelf - in samenspraak met de lokale partner - nog kon blijven werken tot het einde van dit jaar. Vermits er al een akkoord was om mijn contract tot juli volgend jaar te verlengen, lag ik niet meteen wakker van een contractverlenging die eind 2009 al zou aflopen, maar in september - na onze vakantie in België - leek het opeens niet zo evident meer. Elisabeth GELAS - de directrice - die al de helft van de lokale ploeg naar huis stuurde, verschool zich achter een fictieve raad van bestuur, die plots vragen had bij mijn aanwezigheid bij CRADIF. Soit, om een lang verhaal kort te maken… Elisabeth speelde gewoon met mijn voeten en had zelf al lang beslist om mij bij CRADIF weg te werken… om een vervelende getuige kwijt te zijn. Mama Suzanne - de enige vertegenwoordigster van de boeren in de raad van bestuur - was in alle staten toen ik haar de beslissing van de ‘raad van bestuur’ mededeelde. Een ander lid van de ‘raad van bestuur’, die de boodschap aan Broederlijk Delen ondertekende, had tot op de dag dat ik hem de ‘back-ups’ van Cradif bezorgde, het ‘bewuste auditrapport’ nog niet onder ogen gekregen… enkel een vraag van Elisabeth GELAS om mij te ontslaan… met opgave van alle redenen die ze zich kon bedenken.

‘t Is spijtig om op die manier afscheid te moeten nemen van de boerengroepen waar ik een tijdje mee op weg was… spijtig dat er toch steeds weer mensen zijn die de ‘kans-armoede’ van hun medemensen uitbuiten voor hun eigenbelang.

Ik heb Elisabeth lang het voordeel van de twijfel gelaten, enkel de ‘goede’ kanten willen zien, om daar op verder te bouwen, maar moet nu vaststellen dat met Elisabeth GELAS niets is wat het lijkt… eigenlijk alles verloren gaat omdat die ‘gewonnen’ expertise enkel op papier bestaat (en bestond) en verdwijnt met het vertrek van de betrokken personen. Zo vond ik geen enkel spoor van de bijdrage van vroegere medewerkers.

Gelukkig gebruiken een aantal boerengroepen hun gezond boereverstand en zullen ze hun weg wel vinden. De meesten zaten niet te wachten op een organisatie als CRADIF om hun eigen projecten uit te werken en profiteerden van de gelegenheid om ‘misschien’ aan wat extra middelen te komen (wie kan ze dat kwalijk nemen?) om hun ‘eigen’ projecten wat vlugger van de grond te krijgen. Die groepen die enkel op CRADIF rekenden om ‘iets’ te ondernemen, zouden er op eigen houtje ook niets van bakken.

Aan een aantal mensen hou ik een warme herinnering, hun ‘eenvoudige, maar diepgaande’ visie op duurzame ontwikkeling, over een realistische ’stap-voor-stap’-benadering (twee voetjes op de grond) gericht op resultaten (die mogen gezien worden). Boeren en boerinnen die naar meerwaarde zoeken in de samenwerking met lokale of internationale ngo’s, en die, wanneer ze die niet vinden, liever ‘alleen’ verderboeren, dan zich al te afhankelijk op te stellen en zich in alle mogelijk bochten wringen om aan de eisen van die ‘geldschieters’ te voldoen.

We kijken uit naar een andere opdracht in het Zuiden, want ‘Home is where the heart is!’

Op onderstaande link wat sfeerbeelden van het terreinbezoek op 23 en 24 maart 2009 van Thorsten Huber, Steunpunt Kameroen, aan Cradif.
http://www.youtube.com/watch?v=odOj2GYur5k

Sinds augustus 2007 zijn we in Kameroen neergestreken. Na 2 jaar Burundi, 9 jaar Rwanda en 3 jaar Guinee-Conakry.

Vijf jaar geleden publiceerden we er reeds een stukje over in onze toenmalige nieuwsbrief en we vinden dat het geen kwaad kan om er nog eens op terug te komen. Vorige week nog op een bijeenkomst in Yaounde werd er nagedacht wat nu de beste benadering is om de huidige ontwikkelingsuitdagingen aan te pakken. Er zijn uiteraard meerdere benaderingen mogelijk, maar iedereen was het er over eens dat een ‘participatieve’ benadering ten zeerste wenselijk is. Het hoge woord is er uit. want wat is ‘participatief’ werken? Hoe kunnen we iedereen die met een project te maken heeft, effectief laten deelnemen? Wanneer je even rond je kijkt en luistert, is iedereen op een ‘participatieve’ manier aan het werken… maar meestal beperkt die ‘deelname’ zich tot het uitvoerend werk. Een waterput wordt aangelegd… en dan mogen de dorpsbewoners ‘deelnemen’ aan het beheer van die put. In het beste geval werden enkele vertegenwoordigers van de bevolking betrokken bij de uitwerking van het project… al vertegenwoordigen die dikwijls enkel zichzelf, of de belangen van een kleine groep.

Toen we nog in Rwanda werkten, hadden we het geluk om kennis te mogen maken - dankzij Theo Groot (toenmalig steunpunt GRote Meren) - met een werkwijze die een antwoord probeert te geven aan onze verzuchting: ‘Hoe betrek ik de mensen waar het om gaat?’ Hieronder probeer ik in ‘t kort te schetsen hoe dat in zijn werk gaat.

Wat is AI?

Appreciative Inquiry (waarderend en begrijpend onderzoeken) is tegelijkertijd een theorie, een filosofie, en een trainingsmethode en heeft als uitgangspunt dat alles waarvan je wilt dat er meer van is, al bestaat; in iedere organisatie. AI is een positieve manier van denken, onderzoeken en benaderen om tot krachtige en zinvolle veranderingen in organisaties te komen. Een AI-proces is een bottum-up proces waarbij de hele organisatie wordt betrokken. Appreciative Inquiry stelt mensen binnen een organisatie in staat om gezamenlijk hun sterke punten, wensen en dromen te ontdekken en verder te onderzoeken. Tijdens het proces komen de essentiële drijfveren van de organisatie bovendrijven waarop ze trots kunnen en moeten zijn. Deze vormen vervolgens de basis voor meer vertrouwen, tevredenheid en effectiviteit als organisatie.

Wat is er nieuw aan (en waarom zou iedere organisatie het moeten inzetten)?

Traditionele verbeteringsprocessen en trainingen zijn probleemoplossend opgezet. Ze zoeken naar de problemen in een organisatie, analyseren deze en pakken ze aan. Appreciative Inquiry werkt precies andersom en zoekt juist naar alles wat goed gaat. Dit vormt de basis om dat vaker en meer te doen. De probleemgerichte benadering heeft als nadeel dat de problemen worden uitvergroot door er op te concentreren, terwijl Appreciative Inquiry het beste van een organisatie naar boven brengt omdat dat de focus is. Een Appreciative Inquiry aanpak genereert altijd een enorme dosis (positieve) energie bij de deelnemers en dus binnen de organisatie. Deze energie wordt vervolgens aangewend om de veranderingen te implementeren. Behalve effectief is het ook ontzettend leuk.

Heeft AI een wetenschappelijke basis?

Appreciative Inquiry is diep geworteld in de gangbare gedragswetenschappelijke theoriën die betrekking hebben op de invloed van positieve beelden en ervaringen op het gedrag van mensen. In de sportwereld wordt dit bijvoorbeeld ook veelvuldig toegepast. David Cooperrider, Suresh Srivastva en anderen ontwikkelden de theorie van Appreciative Inquiry voor de Case Western Reserve University in Cleveland Ohio in de jaren zeventig en tachtig.
Is al dat positieve gedoe niet te zweverig ?
Nee, in tegendeel het is de eerste methode die veranderingsprocessen van begin tot en met het einde begeleidt. Appreciative Inquiry zorgt er niet voor dat iemand zichzelf iets gaat wijsmaken. De onderwerpen worden alleen benaderd vanuit een positieve, reële kant. Er wordt een beeld geschetst van de organisatie zoals die op haar best is, gebaseerd op verhalen van alle betrokkenen. Dit beeld is de basis om op verder te bouwen en ervoor te zorgen dat de organisatie in de toekomst nog vaker op haar best is.

Hoe kan iedereen naar de positieve kant kijken als er alleen maar negatieve kanten zijn?

Door te concentreren op de positieve ervaringen is er vaak al minder noodzaak om negatieve gevoelens te uiten. Negatieve uitingen vinden wel plaats, maar er wordt niet op verdergegaan. Uiteindelijk zal iedereen iets positiefs weten te vinden om over te praten. Overigens is het in sommige situaties noodzakelijk om eerst ruimte te geven aan alle negatieve emoties. Is de lucht geklaard dan kan men verder.

Hoe kun je de problemen oplossen als je het alleen maar over de positieve dingen hebt?

AI bespreekt de problemen weliswaar niet, maar negeert ze ook niet. Appreciative Inquiry kijkt naar hoe het goed is geweest en hoe het opnieuw of vaker zo kan zijn. Problemen komen op deze manier zeker aan bod. Ze worden alleen anders benaderd.

Of zoals iemand in Yaounde terecht opmerkte: “No head is empty!". Op de cover van David Werner’s handleiding voor veldwerkers (met mensen met een handicap) staat een mooi prentje, waarop een meisje dat het krukken loopt zegt: “Kijk naar wat ik kan, en niet naar wat ik niet kan!".