De reële prijs van olie
Het eerste wat me opvalt als ik bij de familie Requelme in het dorpje El Triunfo 1 toekom is het verroest vat van Texaco dat in de tuin voor het huis op zijn zij ligt. Later krijg ik te horen dat Texaco de lege vaten gewoon achtergelaten heeft toen het de streek van Sucumbios in Ecuador verliet. Ik zie de daaropvolgende dagen hoe sommigen de vaten gebruiken als bloembakken, of om het graan voor de kippen in op te slaan. Zo zijn de mensen wel, ze vinden voor alles een nut.
Protesteren helpt: al één bedreiging minder voor het Yasuní door terugtrekking oliebedrijf in Peru
Het is officieel: ConocoPhillips stopt haar olie-activiteiten in blok 39 in het Peruaanse Amazonegebied en betekent zo één bedreiging minder voor de niet gecontacteerde stammen in het aangrenzend Ecuadoriaans Yasuní nationaal park. De wereldwijde protesten en petities door NGO’s en individuen hebben iets concreet uitgehaald, hoewel de nabije toekomst van de niet gecontacteerde stammen en de flora en fauna van het meest biodivers gebied ter wereld onzeker blijft.
“Het Yasuní hangt van u af”
Het Yasuní ITT, het stukje regenwoud dat Ecuadorianen proberen te redden van olie-exploitatie, wordt nog steeds bedreigd. Ondanks de erkenning als beschermd gebied, “intangible zone” en nationaal park lijkt het zwarte goud tot nu toe meer waarde te hebben dan de uitzonderlijke hoge biodiversiteit en de geïsoleerde inheemse stammen die er te vinden zijn. Tot december blijft het spannend, want dan zou de president een beslissing nemen.
Hoop voor het Yasuní na rechtszaak Ecuador vs. Chevron-Texaco
De vele aanhangers van het Yasuní ITT project in Ecuador waren tevreden met het positieve vonnis in de rechtszaak Ecuador vs. Chevron-Texaco dat op 14 februari in Lago Agrio (Ecuador) werd uitgesproken. Dit wordt op 5 maart 2011 gevierd met een Carnaval voor het Yasuní. Het vonnis is belangrijk als erkenning van het scenario dat het stukje regenwoud Yasuní staat af te wachten indien de ondergrondse oliereserves worden geëxploiteerd.
Politie protesten en het IV Wereld Sociaal Forum rond Migratie
Toen de protesten op 30 september uitbraken en de theorie over een mogelijke staatsgreep rondging, voelden mijn collega’s en ik onmiddellijk paniek door het IV Wereld Sociaal Forum rond Migratie, want een week voor het evenement en zonder te weten wat er juist aan het gebeuren was zorgde het voor veel telefoontjes, mails en vragen van participanten. Naar het forum kwamen er namelijk honderden mensen uit het buitenland, dus als het wel om een staatsgreep ging zouden we het moeten afblazen. Gelukkig waaide het snel over, wat er juist gebeurd is die dag durf ik nog steeds niet te zeggen omdat de opinies 14 dagen later nog steeds erg uiteenlopen. Er zijn aan beide kanten – bij de believers en non-believers - logische argumenten.
Migratie, emigratie
Omdat mijn belangrijkste taken bij FIAN voorbij waren, ben ik onlangs van werk veranderd… Ik maak vanaf nu tot januari 2011 deel van het communicatie team van het IV Wereld Sociaal Forum rond Migratie! Dit evenement gaat namelijk plaatsvinden in Quito van 8 tot 12 oktober 2010. Een gevarieerd takkenpakket is het wel: de Engelse en Franse website beheren, radiospotjes maken, vertalingen, perscontacten… Erg boeiend dus, maar ook ontzettend veel werk want we moeten de communicatie van dit internationaal evenement met twee doen. Mijn hulp en vooral mijn talenkennis waren dan ook meer dan welkom.
Dat Ecuador als gastland werd gekozen is niet zo verwonderlijk, gezien de ervaringen van het land met emigratie, migratie en vluchtelingen. Allereerst is er de interne migratie: vanuit kust-, berg- en Amazone dorpjes stromen dagelijks mensen naar de grote steden, voornamelijk Guayaquil en Quito, op zoek naar werk. Dan is er ook de externe migratie: er wordt geschat dat er 10 tot 15% van de Ecuadorianen in Europa, de VS en in andere Latijns-Amerikaanse landen vertoeven. Dit zijn echter de officiële cijfers uit 2007, waarbij er alleen rekening werd gehouden met de legale in het buitenland verblijvende Ecuadorianen.
Ook interessant op dit vlak is de poging van de huidige president Correa om de Ecuadoriaanse migranten terug te krijgen naar het land. Zo herinner ik me van mijn bezoek aan de Ecuadoriaanse ambassade de affiche waarop aan de Ecuadorianen werd gemeld dat hun thuis op hen wachtte. Een project die terugkerende migranten overheidssteun belooft om een project te beginnen blijkt echter niet goed te werken en de voornaamste reden voor de terugkeer lijkt een gevolg te zijn van de economische crisis in de EU en US, waarbij duizenden migranten hun werk kwijt raakten.
Ook de grondwet werd aangepast waarbij verschillende artikels de rechten van migranten en vluchtelingen erkennen. Misschien het meest opmerkelijke is het artikel 40, dat het recht erkent van mensen om te migreren en geen enkele persoon als illegaal kan beschouwd worden.
Het klinkt mooi, en die aanpassing was nodig, want Ecuador krijgt zelf te maken met migratie op grote schaal. Toeristen hebben hier geen visum nodig voor de eerste 90 dagen en dit zorgt voor… veel Cubanen. Het is bijna onmogelijk om geen Cubaan tegen te komen in Quito, zo lijkt het wel. Zit je op de trolley of bus, dan hoor je bijna altijd het Cubaanse accent ergens rond je. Net zoals het Colombiaanse accent veel te horen is, maar de redenen voor de migratie bij deze groep liggen anders.
Door het intern conflict in Colombia trekken erg veel Colombianen de grens over naar de buurlanden. 98% van de mensen die het vluchtelingenstatuut hebben verkregen in Ecuador zijn van Colombiaanse afkomst. Een quote dat ik onlangs op Youtube las is me hierover bijgebleven: “Plan Colombia werkt echt: er zijn minder en minder mensen in Colombia”.
Nu, met hun sterke traditie van emigratie zou men denken dat er tegenover deze groepen meer tolerantie zou zijn. Maar toch merk ik vaak op dat er toch veel mensen problemen zien in de migranten en vluchtelingen en de media doet daar graag een schepje bovenop. Gesprekken met onbekenden in taxi’s of op straat leiden soms tot uitspraken als: “Die Cubanen zijn luiaards en de Colombianen criminelen”. Soms waan ik me dan aan een bushalte in België waar een bejaarde dergelijke uitspraken maakt over de “Turken” en “Marokanen”. Maar gelukkig gebeurt het zelden dat ik zulke opmerkingen hoor, en hopelijk doet het IV Wereld Sociaal Forum rond Migratie die mensen toch een beetje bij stil staan wat migratie inhoudt.
De strijd voor de Pachamama
De inheemse beweging in Latijns-Amerika is levend en ambitieus, dat bleek uit het tweede congres van de Coordinadora Andina de Organizaciones Indígenas (CAOI) of de overkoepelende organisatie van inheemse verenigingen dat plaatsvond in Quito van 11 tot 13 maart 2010.
Plurinacionalismo (of Multinationaliteit) en Sumak Kawsay (of Goed Leven) waren de twee hoofdpunten van dit congres, de rode draad door het discours van alle sprekers was echter het ecologische aspect van de moderne strijd van de Latijns-Amerikaanse inheemsen.
12 jaar was ik in 1995, het jaar dat ik me voor de eerste keer bewust werd van de strijd voor meer rechten van de indigenas of inheemse bevolking in Ecuador. Dagen op voorhand werd er al gefluisterd dat er grote protesten zouden zijn in Quito. Te voet, te paard en met wagens zouden ze Quito binnen stormen om hun stem te laten horen. Quito werd elke dag een beetje meer ingekleurd door de talrijke figuren dat in de parken kampeerden in afwachting van de grote dag. Hun strijd was natuurlijk al veel langer aan de gang, vooral sinds 1990 was deze minderheidsgroep zichtbaar in het Ecuadoriaanse politieke landschap.
Paciencia, paciencia oftewel geduld, geduld
Ecuador, het land waar ik mijn eerste 12 levensjaren doorbracht, is veel veranderd in de 15 jaar dat ik weggeweest ben. Als kind van 12 vertrokken, en nu als vrouw van 27 terug om een jaar als vrijwilligster bij FIAN te werken. En toch, ondanks de grote veranderingen, kostte het me totaal geen moeite om me weer thuis te voelen. De geuren, kleuren, geluiden, de mensen… Alles voelt erg vertrouwd aan.
En zo sta ik al een week te poppelen om aan het echte werk te beginnen. Niet dat ik niets gedaan heb tot nu toe! Woensdagavond 27 januari ’s avonds geland, donderdag 28 januari om 10u ’s ochtends vertrokken naar Muisne (Esmeraldas) om deel te nemen aan de Jaarlijkse Algemene Vergadering van FIAN. De NGO, die voor het recht op voedsel strijdt, is groter dan ik verwachtte. 35 leden waren aanwezig in Muisne, en blijkbaar is er nog een groot deel die zich heeft geêxcuseerd wegens andere verplichtingen. Ondanks mijn uitputting door de extra lange reis, heb ik genoten van het weekend. Collega’s beter leren kennen, meer inzicht gekregen in de werking van de NGO en aangezien ik fotografe van dienst was me erg geamuseerd met foto’s te trekken. Dat Muisne een prachtig eiland is, was natuurlijk ook mooi meegenomen.
Sinds maandag terug in Quito en sinds dinsdag op kantoor… Dit weekend opnieuw vergadering buiten Quito, deze keer om de jaarlijkse planning op te maken. Daarom kreeg ik al de hele week van iedereen te horen ‘paciencia, paciencia’, als ik aan mijn collega’s vragen stelde over mijn werk. Al wat kleine taakjes gedaan, maar het kriebelt om aan het grote werk hier te beginnen. Hoewel ik me dus al goed thuis voel in Quito, moet ik me nog wat aanpassen aan het Zuiderse ritme hier…